Koszyk
(0)
MIODY I PRODUKTY PSZCZELARSKIE
Cztery miody nektarowe: rzepakowy, akacjowy, faceliowy i wielokwiatowy, a obok nich trzy produkty pszczele, które łatwo ze sobą pomylić: pyłek, pierzga i propolis. Miody różnią się nie tylko smakiem i barwą, ale też tempem krystalizacji, bo zależy ono od proporcji cukrów w nektarze konkretnej rośliny. Rzepakowy tężeje najszybciej, akacjowy potrafi zostać płynny miesiącami i ani jedno, ani drugie nie mówi nic o jakości. Pod listą produktów wyjaśniamy, dlaczego krystalizacja jest dobrym znakiem i jak rozpuścić miód, żeby go nie zepsuć.
Cztery miody nektarowe - czym się różnią?
Wszystkie miody w tej kategorii są nektarowe, czyli powstają z nektaru kwiatów, a nie ze spadzi. Różni je roślina, z której pszczoły zbierały nektar, a to przekłada się na trzy rzeczy naraz: smak, barwę i tempo krystalizacji.
| Miód | Smak i barwa | Krystalizacja |
|---|---|---|
| Rzepakowy | bardzo łagodny, słodki, niemal biały po skrystalizowaniu | najszybsza ze wszystkich, często w kilka tygodni |
| Akacjowy | delikatny, kwiatowy, jasny i długo płynny | najwolniejsza, potrafi pozostać płynny wiele miesięcy |
| Faceliowy | łagodny, lekko cytrusowy, jasnokremowy | szybka, drobnoziarnista, daje gładką konsystencję |
| Wielokwiatowy | zmienny, zależny od sezonu i miejsca zbioru | umiarkowana, różna w kolejnych partiach |
Wielokwiatowy jest tu przypadkiem szczególnym. Nie ma jednego, powtarzalnego profilu, bo pszczoły zbierały z tego, co akurat kwitło. Kolejne partie potrafią różnić się barwą i smakiem i to jest normalne, a nie oznaka niestaranności.
Dlaczego miód krystalizuje?
Bo jest przesyconym roztworem cukrów, a przesycony roztwór dąży do wytrącenia kryształów. Tempo zależy przede wszystkim od proporcji glukozy do fruktozy: im więcej glukozy, tym szybsza krystalizacja. Miód rzepakowy ma jej dużo, dlatego tężeje najszybciej. Akacjowy ma przewagę fruktozy, dlatego zostaje płynny najdłużej.
Najważniejsze zdanie w całej tej sekcji brzmi tak: krystalizacja nie jest wadą, tylko dowodem, że miód jest prawdziwy i nieprzegrzany. Miód, który miesiącami stoi płynny mimo że nie jest akacjowy, został albo mocno podgrzany, albo nie jest tym, za co się podaje. Skrystalizowany miód ma dokładnie te same właściwości co płynny, zmienia się wyłącznie konsystencja.
Jak przechowywać miód?
Miód nie potrzebuje lodówki. Wystarczy szczelnie zamknięty słoik w ciemnym miejscu, w temperaturze pokojowej, z dala od kaloryfera i kuchenki. Nie potrzebuje też konserwantów, bo dzięki niskiej zawartości wody i naturalnej kwasowości sam w sobie jest środowiskiem, w którym drobnoustroje nie mają czego szukać.
Dwie rzeczy mu szkodzą. Pierwsza to wilgoć: miód chłonie wodę z powietrza, więc słoik trzeba zakręcać, a łyżka musi być sucha. Druga to wysoka temperatura.
Dlaczego nie wolno przegrzewać miodu?
Miód zawiera enzymy, które rozkładają się pod wpływem ciepła, a to właśnie one odróżniają go od zwykłego syropu cukrowego. Rozpuszczanie skrystalizowanego miodu w mikrofalówce albo we wrzątku niszczy je bezpowrotnie i produkt zostaje słodki, ale pozbawiony tego, za co się płaci.
Jeśli chcesz upłynnić skrystalizowany miód, wstaw słoik do kąpieli wodnej o temperaturze zbliżonej do ciepłej dłoni i daj mu czas. To samo dotyczy dodawania miodu do herbaty: wrzątek działa na niego tak samo jak garnek. Poczekaj, aż napar przestygnie.
Pyłek, pierzga i propolis - co to właściwie jest?
Trzy produkty pszczele, które bardzo łatwo pomylić, bo brzmią podobnie, a powstają zupełnie inaczej.
- Pyłek pszczeli to obnóża zbierane przez pszczoły z kwiatów i formowane w drobne granulki. Ma postać sypkich kuleczek o różnych barwach, bo każda pochodzi z innej rośliny.
- Pierzga to ten sam pyłek, ale ubity w komórkach plastra i poddany fermentacji mlekowej. Jest ciemniejsza, ma kwaskowaty smak i zbitą konsystencję.
- Propolis, nazywany kitem pszczelim, nie jest produktem roślinnym w tym sensie co dwa poprzednie. Pszczoły wytwarzają go z żywic zbieranych z pąków drzew i używają do uszczelniania ula. Jest żywiczny, lepki i ma intensywny, gorzkawy zapach.
Różnice opisaliśmy szerzej w osobnym artykule: Pierzga, pyłek pszczeli i propolis - czym się różnią.
Miód a najmłodsi
Jedna informacja, która powinna znaleźć się w każdym opisie miodu: miodu nie podaje się dzieciom poniżej pierwszego roku życia. Powodem są przetrwalniki bakterii, które dla starszych dzieci i dorosłych są nieszkodliwe, a u niemowląt mogą być groźne. Dotyczy to każdego miodu, także tego najwyższej jakości, i nie ma związku ze sposobem produkcji.
Najczęstsze pytania o miody i produkty pszczele
Czy skrystalizowany miód jest gorszy?
Nie, jest po prostu w innej fazie. Krystalizacja to naturalny proces wynikający z zawartości glukozy i świadczy o tym, że miód nie był przegrzewany. Zmienia się wyłącznie konsystencja, nie skład. Miód, który miesiącami stoi płynny mimo że nie jest akacjowy, powinien budzić więcej wątpliwości niż ten, który stężał.
Który miód najdłużej pozostaje płynny?
Akacjowy, ze względu na wysoką zawartość fruktozy w stosunku do glukozy. Najszybciej tężeje rzepakowy, często w ciągu kilku tygodni od zbioru. Faceliowy krystalizuje drobno i równomiernie, dając gładką, kremową konsystencję.
Jak rozpuścić skrystalizowany miód?
W kąpieli wodnej o temperaturze zbliżonej do ciepłej dłoni, powoli. Nie w mikrofalówce i nie we wrzątku, bo wysoka temperatura rozkłada enzymy, które odróżniają miód od syropu cukrowego. Miód rozpuszczony powoli zachowa swoje właściwości, ten zagotowany już nie.
Czy miód trzeba trzymać w lodówce?
Nie. Wystarczy szczelnie zamknięty słoik w ciemnym miejscu, w temperaturze pokojowej. Lodówka jedynie przyspiesza krystalizację. Ważniejsze jest zakręcanie słoika, bo miód chłonie wilgoć z powietrza, oraz używanie suchej łyżki.
Czym różni się miód nektarowy od spadziowego?
Surowcem. Nektarowy powstaje z nektaru kwiatów, spadziowy ze spadzi, czyli wydzieliny owadów żerujących na drzewach. Spadziowe są zwykle ciemniejsze i mniej słodkie. Wszystkie miody w tej kategorii są nektarowe.
Dlaczego wielokwiatowy raz smakuje inaczej niż poprzednio?
Bo to miód z tego, co akurat kwitło w danym sezonie i w danym miejscu. Nie ma jednej rośliny, która nadawałaby mu powtarzalny profil, więc kolejne partie różnią się barwą i smakiem. To cecha tego miodu, a nie odstępstwo od normy.
Czym różni się pyłek od pierzgi?
Pyłek to obnóża zebrane przez pszczoły i wysuszone w postaci sypkich granulek. Pierzga to ten sam pyłek, ale ubity w plastrze i poddany fermentacji mlekowej, przez co jest ciemniejszy, kwaskowaty i bardziej zbity. Więcej w naszym artykule o produktach pszczelich.
Od jakiego wieku można podawać miód dzieciom?
Miodu nie podaje się dzieciom poniżej pierwszego roku życia, niezależnie od jego jakości i pochodzenia. Dotyczy to także miodu dodanego do potraw i napojów. Powyżej tego wieku nie ma tego ograniczenia.